Ergens in Zuid-Frankrijk, een lome zomerse namiddag. Een door oude platanen overschaduwd dorpspleintje, een terrasje met hier en daar een verdwaalde toerist en naast het terras iets wat lijkt op een zandpad waar de lokale bewoners samenscholen voor de ontknoping van een spannende wedstrijd jeu de boules. Het geroezemoes verstomt. Het enige geluid is het gezang van de cicaden in zinderende warme lucht.
Hij maakt zich klaar voor de laatste worp, zakt lichtjes door de knieën en met een gecontroleerde kracht gaat zijn bal richting de bal van de tegenstander. Deze ketst weg waardoor zijn bal praktisch naast de “but” komt te liggen. Hij heeft weer gewonnen met 13-0 en zijn tegenstander kan geheel volgens de traditie de billen van Fanny kussen. De omstanders juichen, geven hem een bemoedigende por in zijn zij, raken hem aan, feliciteren hem en lopen naar de terrasjes om onder het genot van een glas wijn of pastis nog na te praten over de wedstrijd.
In het zonnige zuiden
Het was zo’n middag op een vergelijkbaar pleintje in het zonnige zuiden dat Henk Reesink voor het eerst kennismaakte met deze sport. Een aantal Fransen waren aan het spelen maar er ontbrak een deelnemer. Henk nam net de eerste slok van zijn pastis toen ze hem vroegen om in te vallen. Dat was 50 jaar geleden. Nadat hem de spelregels waren uitgelegd speelde Henk een spelletje en daarna is het volledig uit de hand gelopen. Inmiddels is het vierde boek dat hij samen met zijn vrouw Anne Martine schreef over deze sport, waar jong en oud elkaar vinden, verschenen. Hun huis staat vol met boeken, prenten, oude gravures en vooral veel ballen. Het zijn er nog zo’n vierhonderd. Ooit meer dan duizend maar Henk heeft ze geschonken aan een museum in de Verdon. Henk en Anne Martine praten graag en met veel passie en vrolijke anekdotes over hun geliefde sport waarvoor ze al jarenlang hun vakanties in Frankrijk doorbrengen.
Jeu de boules vs pétanque
Maar is het nu “jeu de boules” of “pétanque”? In Nederland worden de namen door elkaar gebruikt maar jeu de boules is een verzamelnaam. Pétanque is een variant van een typisch balspel dat in zijn vroegste vorm reeds bij de oude Grieken gespeeld werd. Daar werd het echter nog beoefend als een krachtspel. De Romeinen hebben er later meer een behendigheidsspel van gemaakt ongeveer in de vorm zoals we het nu nog kennen. Ook in de middeleeuwen bleven pétanque en andere balspelen erg populair, maar daarna verslapte de interesse ervoor met uitzondering van bepaalde streken zoals de Franse Provence.
Oude mannensport?
De huidige vorm ontstond in 1907 in La Ciotat nabij Marseille. Ten behoeve van een oude man, Jules Lenoir, die door reumatiek geen aanloop meer kon nemen, werden de spelregels aangepast. De werper moest op zijn plaats blijven, en dat werd afgedwongen door een cirkel rond hem te trekken. Pétanque heeft daardoor de reputatie van “oude mannensport” gekregen. Vanaf de Tweede Wereldoorlog is het pétanque begonnen aan een indrukwekkende opmars die eerst geheel Frankrijk overspoelde. Maar al spoedig ook andere Europese landen en zelfs daarbuiten. De “Fédération Française de Pétanque et Jeu Provençal” werd in 1942 opgericht, en in 1958 zag de “Fédération Internationale de Pétanque et Jeu Provençal” het daglicht.
Waar jong en oud samenkomen
Het is een sport waar jong en oud samenkomt. Een sport waar men op behendige wijze probeert elkaar de loef af te steken. De vele toeristen die in Frankrijk met het pétanque kennismaken worden er blijkbaar zo door gegrepen, dat ze het in hun eigen streken zijn gaan importeren. Wie heeft het in zijn jeugdjaren niet gespeeld op de camping?
Pétanque wordt gespeeld in Zuid- en West-Europa, Noord-Afrika, Madagaskar, de VS, Canada en zelfs tot in Thailand en Japan aan toe. In Nederland zijn er vele duizenden die al dan niet in clubverband de sport beoefenen. Opmerkelijk is dan ook dat de Europese Kampioenschappen Pétanque 2022 gaan plaatsvinden op de Parade in ‘s-Hertogenbosch. Op het beroemde plein komen meer dan 20 overdekte banen, waar de beste spelers van Europa gaan strijden om de Europese titels in de verschillende categorieën. Naast de wedstrijden kunnen de toeschouwers onder meer genieten van lekker eten en drinken, muziek en andere vormen van entertainment.
Jeu de Boules – documenten door de eeuwen heen
Met hun boek “Jeu de Boules – documenten door de eeuwen heen” nemen de schrijvers Henk en Anne Martine Reesink je mee in de wereld van deze fascinerende sport. Niet alleen de geschiedenis, maar ook de regionale verschillen tussen de boulespelen worden uitvoerig behandeld. Wil je nu echt alles lezen en leren over Jeu de Boules, pétanque, de geschiedenis en de spelregels? Verdiep je dan in het prachtige, rijk geïllustreerde naslagwerk “Jeu de Boules – Documenten door de eeuwen heen” te bestellen via Henk Reesink.
