Er zijn auto’s die worden gebouwd om te verkopen, en auto’s die worden gebouwd omdat iemand iets moest bewijzen. De Citroën SM hoort bij die tweede categorie. In 1970 verscheen hij op de markt als een auto die niemand echt gevraagd had maar die iedereen, achteraf gezien, hadden moeten willen. Hij had gelijk. De wereld nog niet.
Citroën had zich ingevreten bij Maserati, de V6 van de Italianen onder de merkwaardig lange motorkap gelegd en daar omheen een carrosserie getekend alsof de designstudio de toekomst gewoon als uitgangspunt had genomen. Het geheel werd voorzien van het hydropneumatische vering- en stuursysteem waarvoor Citroën al jaren bekendstond. Het resultaat was een auto die zachter reed dan een woonkamer en scherper stuurde dan zijn formaat deed vermoeden. In een decade waarin comfort en rijdynamiek nog als tegenpolen werden beschouwd, was de SM gewoon beide tegelijk.
Waarom de SM een cultstatus verdiende die hij tijdens zijn leven nooit had
De SM werd niet snel een klassieker omdat hij perfect was. Integendeel. De samenwerking met Maserati leverde ook de bekende Italiaanse grillen op: de motor was grillig, de elektra kon creatief worden, en het onderhoud was iets voor mensen met geduld en een goede werkplaats in de buurt. Toch is dat precies wat de SM interessant maakt. Hij was te eigenzinnig voor zijn tijd, te Europees voor de Amerikaanse markt waar Citroën verhoopte door te breken, en te complex voor een wereld die eenvoud waardeerde.
Johan Cruijff begreep hem wel. Tijdens zijn jaren bij FC Barcelona reed de beste voetballer ter wereld dagelijks in een SM. Dat is geen toeval. Cruijff had een oog voor dingen die verder keken dan de rest, voor systemen die anders werkten maar beter. In die zin was de keuze voor een SM bijna programmatisch.
Den Haag, mei 2026: vijfenvijftig jaar later
Tot en met 25 mei 2026 staat de Great Hall van het Louwman Museum in Den Haag volledig in het teken van de SM. De tentoonstelling ’55 Years of Citroën SM’ brengt exemplaren samen die normaal verspreid zijn over privécollecties die elkaar nooit overlappen. De auto van Cruijff is er, naast de SM Présidentielle die Georges Pompidou liet bouwen als presidentiële limousine. Dat zijn twee uitersten van wat de SM kon zijn: sportief en persoonlijk aan de ene kant, ceremonieel en indrukwekkend aan de andere. Daar tussenin staan de elegante Mylord cabriolet van carrosseriebouwer Chapron, de Opéra limousine, en een raceversie met verleden bij de 24 uur van Spa-Francorchamps.
Wat de tentoonstelling ook laat zien: hoe DS Automobiles omgaat met dat erfgoed. De SM Tribute staat erbij als een moderne interpretatie, met een lange motorkap en een lichtsignatuur die verwijst naar wat de SM in 1970 probeerde te zijn. Of die hommage geslaagd is, is een kwestie van smaak. Maar hij laat wel zien dat er vijfenvijftig jaar later nog steeds designers zijn die terugkijken naar een auto die het gelijk aan zijn kant had.
Wat de SM zegt over design dat het verschil maakt
Er is een categorie producten die te vroeg komt. De SM paste niet in zijn tijd en overleefde zijn tijdperk ook niet: in 1975 verdween hij alweer van de markt, mede omdat de oliecrisis de trek in zware, V6-aangedreven GT’s stevig had afgekoeld. Maar het zijn precies die producten die na verloop van tijd het meest worden gewaardeerd. Niet omdat nostalgie ons mild maakt, maar omdat de tand des tijds onderscheid maakt tussen wat tijdelijk populair was en wat echt goed was.
De SM was goed. Niet populair genoeg, niet praktisch genoeg, niet goedkoop genoeg in onderhoud. Maar goed.
Als je de komende dagen toch in Den Haag bent, is de Great Hall van het Louwman Museum een kleine omweg waard. Je hoeft geen autoliefhebber te zijn. Je hoeft alleen nieuwsgierig te zijn naar dingen die hun eigen logica volgen.
De feiten
- Wat maakt de Citroën SM zo bijzonder?
De SM combineerde in 1970 een Maserati V6-motor met Citroëns eigen hydropneumatisch veersysteem, wat resulteerde in een auto met uitzonderlijk rijcomfort en stuurprecisie. Het futuristische design en de eigenwijze techniek geven hem een karakter dat weinig tijdgenoten evenaren. - Waarom rijdt de SM van Johan Cruijff mee in de tentoonstelling?
De SM was zijn persoonlijke auto tijdens zijn periode bij FC Barcelona. Het is een origineel exemplaar, geen replica. Dat maakt het een van de meest herkenbare objecten in de collectie. - Hoe lang loopt de tentoonstelling ’55 Years of Citroën SM’ in Den Haag?
De expositie is te zien van 14 tot en met 25 mei 2026 in de Great Hall van het Louwman Museum in Den Haag. Na die datum keren de meeste exemplaren terug naar privécollecties. - Wat is de SM Présidentielle?
Dat is een speciaal verlengde SM-limousine die werd gebouwd voor de Franse president Georges Pompidou. Het voertuig is een van de zeldzaamste uitvoeringen van de SM en is zelden in publiek te zien. - Is de SM een goede investering als klassieke auto?
De waarde van SM’s is de afgelopen jaren gestaag gestegen, met name voor goed gedocumenteerde en rijdende exemplaren. Onderhoud vereist specialistische kennis vanwege de hydropneumatische systemen en Maserati-motorcomponenten. Voor wie dat niet afschrikt, is het een van de meest karaktervolle klassiekers die je voor dat geld kunt vinden.
